• Creatiful Consulting

Gelecek Tahmini | Demokrasinin Geleceği

21. yüzyılda siyasete katılım “oy vermek”, “milletvekili yoluyla temsil” sınırlarında kalıyor. Halkın kararlara etkisi çok düşük. Teknolojinin gelişmesi de siyasette pek bir değişim ortaya çıkarmadı. Peki blockchain teknolojisinin gelişimiyle ülke yönetimlerinde ne gibi değişimler olabilir?



Şu An Yönetime Nasıl Katılıyoruz?


2021 yılında bireyin siyasete katılımı denilince akıllara oy vermek, temsil edilmek geliyor. Türkiye açısından konuşmak gerekirse milletvekillerinin seçilmesi sürecinde siyasi partiler, adaylarının olduğu bir liste belirliyorlar. Vatandaşlar da seçim zamanında oy vermeye gidiyorlar fakat seçmenler oy verme sürecinde kendi belirledikleri adaylara değil partilere oy veriyorlar. Partiler de o bölgeden aldığı oy sayısına göre belli miktarda milletvekili çıkarma şansı elde ediyor. Böyle bir senaryoda meclise gidecek milletvekilleri parti yönetimlerinin (büyük oranda parti başkanlarının) kararına kalmış durumda. Yani şunu anlıyoruz: bireylerin yönetime etkisi çok düşük. En basitinden, bir seçmen bir şeyden şikayetçi olduğunda bunu dile getirebileceği bir ortam yok. Belki ‘Bu kişi bir partiye oy vermedi mi?’ diyebilirsiniz. Fakat bir milletvekilinin seçilmesi için ortalama 80,000 kişinin oy vermesi gerekiyor. Özellikle bunun için bir alan sağlanmazsa 80,000 kişi problemini bir kişiye nasıl aktarsın? Bu sebepten dolayı, böyle bir mekanizmada temsil edilenle temsilci arasında ciddi bir iletişim kopukluğu oluyor.



Gelecekte Yönetime Katılım Nasıl Olacak?


Kripto Paralar

Yukarıda çizdiğimiz son derece merkezi yönetim biçiminin aksine bugünlerde merkeziyetsiz bir yapılanma modeli var: Blockchain. Blockchain’i bir defter olarak düşünebiliriz, üzerinde yapılan değişikliklerin dünyadaki birçok bilgisayar tarafından onaylandığı bir defter. Bu deftere bir yazı yazdığınızda yazar olan siz dahi olaylara müdahale edemiyorsunuz. Kodlarda ne yazıyorsa o çalışıyor. Blockchain üzerinde çalışan kodlar, kurucunun iradesinden çıkıyor ve direkt kullanıcıyla etkileşime geçiyor.

Bunun siyasetteki uygulaması şöyle olabilir: Birçok siyasi parti ekibi yıllık bütçeyle ilgili planlarını yayınlarlar. Kararlarda rol oynamak için her vatandaş, o ülkeye özgü bir coin sahibi olur. Sonrasında bu coin’ler aracılığıyla vatandaşlar direkt bütçeyi belirlerler.



DAO'lar

Bulunduğunuz mahallede çocukların oyun oynayabileceği bir park olmadığını ve çocukların faydalanması için bir park yaptırmak istediğinizi varsayalım. Burada yapabileceğiniz tek şey belediyeye yazı yazmak gibi görünüyor, o kadar kişiyle konuşup koparatif kuracak değilsiniz ya! Maalesef yanılıyorsunuz; başka bir yolunuz daha var: DAO’lar.

DAO'ları, topluluk tarafından yönetilen ve merkezi bir otoriteye sahip olmayan oluşumlar¹ olarak tanımlayabiliriz. Bugün gerçek hayatta bu tür işlemlerin yasal temeli oturmamış olsa da gelecekte oturacağını umuyoruz. Böyle bir ortamda ise birilerinin sesini duymayı beklemektense fikirlerinize, herkesin yararına olanlara tabii, kolayca fon bulup onları gerçekleştirebileceksiniz.



Bireyin Yönetime Direkt Olarak Katılması

Burada bahsettiğimiz iki durumun bir ortak noktası var: Merkezi yönetimlerin zayıflaması. Bu durumdan yola çıkarak meclis, ülke başkanlığı gibi kurumların gücünün azalacağını söyleyebiliriz. Buna paralel olarak mahalli ve bireyin direkt kendisinin yer aldığı yönetim biçimleri de güçlenecektir. Bu iki durum demokrasinin temel yapıtaşı olan fikirlerin özgürce paylaşılmasını destekleyecektir. Hatta anlatımımızı daha akademik bir temele oturtalım. Daron Acemoğlu’nun Ulusların Düşüşü ve Dar Koridor kitaplarından yola çıkarsak devletin bireye oranla çok daha güçlü olduğu otoriter hükümetlerin ‘Dar Koridor’a yaklaşacağını söyleyebiliriz. Hepimiz yarın daha demokratik dolayısıyla da vatandaşlarının daha zengin ve daha mutlu olduğu ülkeler görmeyi umuyoruz.


¹ https://webrazzi.com/2022/03/02/dao-nedir-nasil-calisir/


Sonraki Gelecek Tahmini yazımızda görüşmek üzere👋

17 görüntüleme