• Creatiful Consulting

Trend Analizi | Paylaşım Ekonomisi

İnsanlık olarak doğan insanların birçoğunun hayatta kalamadığı zamanlardan bu yana çok ilerleme kat ettik. O kadar ilerledik ki artık bu temel ihtiyaçların ötesindeki ihtiyaçlarımız için ürettiğimiz bir kelimemiz bile var: lüks. Lüks TDK’ye göre “Giyimde, eşyada, harcamada aşırı gitme, gösteriş, şatafat” olarak tanımlanıyor. Peki madem lüks kelimesini yaratabilecek kadar paramız var 'Paylaşım Ekonomisi' nereden doğdu?




Paylaşım Ekonomisi Nedir?


Paylaşım ekonomisi kavram olarak bir gerecin ya da hizmetin ihtiyaç duyulmadığı zamanlarda bu gerece ya da hizmete ihtiyaç duyan başka kullanıcılara sağlanması olarak tanımlanıyor. Bu süreçte ürünün ana sahibine genelde bu alanda uzmanlaşmış bir pazarlamacı eşlik ediyor.


DAO ve kitle fonlaması gibi kavramların çok yaygın olduğu bugünlerde bu tip yapıları anlamak her ne kadar bir Gen-Z için normal olsa da diğer insanlar için o kadar kolay olmayabiliyor. Bu yazıda amacımız bu aradaki perspektif farklılığını azaltmak.


Yolculuğumuza kafamızda konsepti somutlaştırmak için birkaç Paylaşım Ekonomisi Ürünü' ile başlayalım.


Paylaşım Ekonomisi Örnekleri


Airbnb

Airbnb paylaşım kelimesini kullanınca bile ilk aklımıza gelen hizmetlerden bir tanesi. Wikipedia’a baktığımızda tanımda “Konaklama, özellikle tatil kiralama ve turizm faaliyetleri için aile yanında konaklama için çevrim içi bir pazar işleten bir Amerikan şirketidir.” yazıyor. Şirket konaklama hizmeti sunsa da bir adet bile gayrimenkule sahip değil ve sadece gayrimenkullerini kiralamak isteyenlerle gayrimenkul kiralamak isteyenleri güvenli bir ortamda buluşturulmasını sağlıyor. Güvenli ortamda buluşturma durumunu da kullanıcıların daha önce diğer kullanıcılarla yaptığı işlemleri görüntüleyerek sağlıyor..


Geforce Now

Geforce Now her ne kadar tanıma tam uymasa da biz bu başlık altında Geforce Now’ı da ele almak istedik.


Ülkemize Türkcell’in liderliğini yaparak getirdiği bu hizmet, yüksek güce sahip oyun bilgisayarlarını uygun fiyatlarla ve internet üzerinden oyunun görüntüsünün aktarıldığı biçimiyle kullanıcılara ulaştırıyor. Burada önünüzdeki tek engel düşük internet hızı çünkü görüntü uzaktaki bilgisayarlarda işlenip internet üzerinden cihazınıza ulaşıyor. Burada cihaz kısmına bir parantez açmak istiyoruz. Bu hizmeti kullanmanız için gerekli cihazda arananlar internetten bir canlı yayını açabilecek ve karşıya da sizin mouse ve fare hareketlerini yollayabilecek olması. Bu sayede en yeni teknolojileri kullanırken yüksek maliyetler ödememiş oluyoruz.


Ekip üyelerimizden birisi aktarıyor: “Küçükken 120.000 kişilik bir ilçede yaşıyordum ve en büyük hayallerimden birisi ilçedeki herkesin bilgisayarlarını tek bir yerde birleştirip ortak bir bilgisayar üzerinden bilgisayarı kullanmamızdı. Bu sayede aynı fiyata daha hızlı bir bilgisayar kullanabilecektim ama tabii verinin aktarımı kısmını bir miktar atlamışım :) ”


Nvidia ve Türkcell’e hayallerimizi gerçekleştirdiği için teşekkür ediyoruz.


Uber

Her ne kadar Uber ülkemizde yurt dışında kullanıldığı gibi herkesin arabasını bir app üzerinden aracınızı taksiye çevirebildiği bir modelde çalışmasa da Uber'i tüm dünyadaki Gen-Z'ler çok seviyor. Arabasını paylaşmak isteyen binlerce araç sahibi ile yolculuk yapmak isteyen binlerce yolcu eşleşiyor ve bu sayede araçlar daha verimli kullanılabiliyor. Kullanıcılar olarak da biz daha ucuz ve daha kaliteli ulaşım hizmeti alabiliyoruz. Burada da dikkatinizi çekmek istediğimiz kısım Uber’in bir tane bile taksisi yok. Fakat taksilerden oluşan bir filosu var.


Gen-Z Düşündüğünüz Kadar Bolluğun İçine Doğmadı


Her ne kadar yeni neslin bolluk ve bereket içine doğduğunu düşünsek de olaya Gen-Z gözünden bakınca durum hiç de öyle görünmüyor. Bizden yaşlı olan insanlar daha zor günlerde doğdular, bu kısım doğru. Fakat biz o günleri görmedik, bizim zaman algımız 1995-2022 arasında.


Dünya çapında baktığımızda Gen-Z’nin tanıklık ettiği üç büyük olay görüyoruz: dot-com balonu, 2008 krizi, 2020 pandemisi. Dünya bizim açımızdan doğduğumuz günden bu yana hep kötüye gitti. Türkiye açısından baktığımızda olay daha da dramatikleşiyor. Türk halkının 2012’den bu yana her yıl fakirleştiğini düşünürsek Gen-Z bireylerin neden Paylaşım Ekonomisi’ne yöneldiğini daha iyi anlayabiliriz.

Dünya ekonomik olarak bizim doğduğumuz yıldan bu yana istikrarlı(!) bir şekilde kötüleşiyor. Bu durum da Gen-Z’yi tutumlu olmaya itiyor. Daha az paramızın olduğu durumda standartlarımızı korumak için daha yüksek verime tutunuyoruz. Her ne kadar ekonominin kötüleşmesinden mutlu olmasak da ürünleri ve hizmetleri daha verimli kullandığımız için mutluyuz.


Gen-Z'ler Çevreye Karşı Duyarlı


Biz dünyanın kaçınılmaz bir felakete sürüklendiği bir dönemde doğduk. Bir arkadaşımız aktarıyor:”İlkokuldayken ders kitaplarında kömürümüzün biteceği tarih, suyun çok azalacağı tarih, ozon tabakasının tutarlılığını sürdüremeyeceği tarih gibi dealine’larla karşılaşmıştım. Bu tarihler beni şok etti çünkü olayların gerçekleşeceği tarih neredeyse Gen-Z’nin ve benim hayat beklentimin yarısındaydı.” Arkadaşımızın da bahsettiği gibi bu nesil belirli bir bilinçle büyüdü. Gen-Z kaynakların dağınık ve verimsiz kullanılmasıyla toplu ve verimli kullanılmasının dünyaya etkisinin farkında olarak olgunlaştı. Bugün baktığımızda birçok kişi ‘karbon ayak izi’ gibi bir kavramla ilgili bilgi sahibi bile değilken, sosyal medyada ve etrafımızda Gen-Z çevre aktivistlerini görebiliyoruz. Paylaşım Ekonomisinin çevreye olumlu etkisini düşünürsek Gen-Z ve Paylaşım Ekonomisi’nin bağını daha iyi anlamlandırabiliriz.


Sahiplik Değil Deneyim Arıyoruz


Gen-Z hayatında sayılardan çok deneyimleri arayan bir kuşak. Paylaşım ekonomisi de yapısı gereği bize daha çok deneyim yaşamımız için alan bırakıyor. Bunu da ihtiyacımız olan hizmetleri daha ucuza getirerek yapıyor.


Aynı hizmeti daha ucuza alan Gen-Z’nin cebinde daha çok para kalıyor. Gen-Z’de bu parayı daha çok deneyim yaşamak için kullanıyor. Örnek vermek gerekirse her hafta kullandığınız bir hizmetin 100₺ daha ucuza sağlandığını düşünün. Bir yıl içerisinde bu hizmet size 5200₺ kazandırır. Bu parayla da kendinize tatil, arkadaşlarla yeni yerleri keşif, size bir şeyler öğretecek kaynaklar sağlayabilirsiniz.


Gen-Z’ler olarak Paylaşım Ekonomisi’nden beklentimiz bu. Bu beklentinin de sağlanmasıyla da Gen-Z ve Paylaşım Ekonomisi’nin bağı bir kez daha sağlamlaşıyor.


Haftaya yapacağımız Trend Analizi'nde görüşmek üzere👋

42 görüntüleme